سخن از سبب هلاكت شيبان بن عزيز يشكرى سبب هلاكت وى چنان بود كه وقتى ضحاك بن قيس شيبانى سر خوارج كشته شد و خيبرى نيز از پس وى كشته شد شيبان را سالار خويش كردند و با وى بيعت كردند و مروان با آنها نبرد كرد . هيثم بن عدى گويد : وقتى خيبرى كشته شد سليمان بن هشام بن عبد الملك كه در اردوى خوارج بود به آنها گفت آنچه مىكنيد درست نيست ، اگر به راى من كار نكنيد از پيش شما مىروم . گفتند : « راى درست چيست ؟ » گفت : « يكى از شما ظفر مىيابد سپس جانبازى مىكند و كشته مىشود . راى من اينست كه با عقب داران خويش و مردم جزيره با سپاهى انبوه از مردم شام برويم و در موصل جاى گيريم و آنجا خندق بزنيم . » گويد : چنان كرد . مروان از پى آنها بود . خوارج در سمت شرق دجله بودند و مروان مقابل آنها بود ، نه ماه نبرد كردند . يزيد بن عمر بن هبيره در قرقيسيا بود مروان به دو دستور داد كه سوى كوفه رود ، كه در آن وقت مثنى بن عمران ، از مردم عائذهء قريش كه خارجى بود آنجا بود . ابو هاشم مخلد بن محمد گويد : مروان بن محمد به ترتيب صف با خوارج نبرد مىكرد وقتى خيبرى كشته شد و با شيبان بيعت كردند مروان ، از پس آن به ترتيب دسته ها با آنها نبرد كرد و از آن وقت روش صف را متروك گذاشت خوارج نيز به ترتيب دسته هاى مروان ، دسته ها مىشدند كه مقابلشان باشند و با آنها نبرد كنند . بسيارى از اهل طمع از جمع آنها ببريدند و رهاشان كردند و نزديك به چهل هزار - كس به جاى ماندند . سليمان بن هشام به آنها گفت : « سوى شهر موصل رويد و آن